Original Article Available at :
(မြန်မာ၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်)
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျေးလက်ဒေသအများအပြားတွင် လယ်ကွင်းတစ်ကွင်းမှ ရာသီတစ်ရာသီလျှင် သီးနှံတစ်မျိုးသာ ထွက်ရှိလေ့ရှိပြီး ယင်းမှာ စပါးဖြစ်သည်။
သို့သော် အချို့ဒေသများတွင် တောင်သူများက နည်းလမ်းအသစ်တစ်မျိုးကို စမ်းသပ်အသုံးပြုနေကြသည်။ ရေမြုပ်လယ်ကွင်းများကို စပါးစိုက်ပျိုးရန်သာ အသုံးပြုမည့်အစား “စပါး–ငါး ပေါင်းစပ်စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးစနစ်” (Integrated Rice–Fish Farming) ဟုခေါ်သော နည်းလမ်းဖြင့် စပါးနှင့်အတူ ငါးမွေးမြူခြင်းကို လုပ်ဆောင်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဤစနစ်သည် အသစ်တီထွင်ထားသော အယူအဆတစ်ခုတော့ မဟုတ်ပါ။
အာရှဒေသအချို့တွင် ယင်းနည်းလမ်းကို မျိုးဆက်များစွာအဆက်ဆက် ကျင့်သုံးလာခဲ့ကြောင်း သိရပြီး၊ ယခုအခါ မြေယာနှင့် ရေအရင်းအမြစ်များကို ထိရောက်စွာ အသုံးချနိုင်သည့်အပြင် စားနပ်ရိက္ခာထုတ်လုပ်မှု၊ အာဟာရဖူလုံမှုနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းမျိုးစုံ တိုးချဲ့နိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသော ရာသီဥတုနှင့် လိုက်လျောညီထွေရှိသည့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ပိုမိုအသိအမှတ်ပြုလာကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက စပါး–ငါး စနစ်များကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ယနေ့ထိ သုတေသီများနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့အစည်းများက ပြောင်းလဲလာသော ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် စီးပွားရေးအခြေအနေများအောက်တွင် အသေးစားတောင်သူများအတွက် မည်သို့ အထောက်အကူပြုနိုင်သည်ကို ဆက်လက်လေ့လာနေကြဆဲဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ စပါး–ငါး ပေါင်းစပ်မွေးမြူရေးစနစ်သည် စပါးတစ်မျိုးတည်း စိုက်ပျိုးသည့်စနစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ထုတ်ကုန်တန်ဖိုးကို ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပိုမိုမြင့်မားစေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော အခြားလေ့လာမှုများအရလည်း သင့်တော်သော အခြေအနေများအောက်တွင် ပြုပြင်ထားသော စပါး–ငါး လယ်ကွင်းများသည် စပါးအထွက်နှုန်းကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည့်အပြင် အကျိုးအမြတ်ကိုလည်း တိုးမြှင့်ပေးနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
စပါး–ငါး စနစ်၏ အခြေခံအယူအဆမှာ ရိုးရှင်းပါသည်။
စပါးပင်များ စိုက်ပျိုးပြီးနောက် ရေမြုပ်လယ်ကွင်းများအတွင်း ငါးများကို ထည့်သွင်းမွေးမြူခြင်းဖြင့် တောင်သူများသည် လယ်တစ်ကွင်းတည်းမှ စပါးနှင့်ငါး နှစ်မျိုးစလုံးကို ရရှိနိုင်ကြသည်။
ငါးများသည် ရေထဲတွင် လှုပ်ရှားသွားလာရင်း လယ်ကွင်းအတွင်းရှိ ပိုးမွှားများနှင့် သဘာဝအတိုင်းရှိနေသော အသက်ရှိအရာငယ်များကို စားသုံးကြသည်။ အချို့စနစ်များတွင် ယင်းက ပိုးမွှားဖိအားကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး ဓာတုပိုးသတ်ဆေးအသုံးပြုမှုအပေါ် မှီခိုအားထားမှုကိုလည်း လျော့နည်းစေနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ငါးများ၏ လှုပ်ရှားမှုသည် အာဟာရဓာတ်လည်ပတ်မှုကို အထောက်အကူပြုပြီး လယ်ယာဂေဟစနစ်၏ သဘာဝလုပ်ဆောင်ချက်များကိုလည်း တိုးတက်စေနိုင်သည်။
သီးနှံတစ်မျိုးတည်းအပေါ် အဓိကမှီခိုနေရသော တောင်သူများအတွက် ဤနည်းလမ်းသည် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ဝင်ငွေအရင်းအမြစ်များကို မျိုးစုံဖြစ်စေရန် လက်တွေ့ကျသော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သည်။
မျိုးစုံသော စားနပ်ရိက္ခာအရင်းအမြစ်များ
ငါးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အရေးကြီးသော ပရိုတင်းနှင့် အာဟာရဓာတ်ရင်းမြစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် စားစရာမျိုးစုံ ရရှိနိုင်မှု နည်းပါးသည့် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ပိုမိုအရေးပါသည်။ လေ့လာမှုများအရ စပါး–ငါး ပေါင်းစပ်စနစ်များသည် စိုက်ပျိုးရာသီအတွင်း ပရိုတင်းဓာတ်ကြွယ်ဝသော အစားအစာများ ပိုမိုရရှိစေခြင်းမှတစ်ဆင့် မိသားစုအာဟာရနှင့် စားသောက်မှုပိုမိုမျိုးစုံလာစေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
သုတေသီများ၏ အဆိုအရ မျိုးစုံစိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးစနစ်များသည် သီးနှံတစ်မျိုးတည်း သို့မဟုတ် ဝင်ငွေအရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းအပေါ် မှီခိုမှုကို လျှော့ချပေးပြီး ပတ်ဝန်းကျင် သို့မဟုတ် စီးပွားရေးအခက်အခဲများ ဖြစ်ပေါ်သည့်ကာလများတွင် အပိုစားနပ်ရိက္ခာအရင်းအမြစ်များ ပံ့ပိုးပေးနိုင်သဖြင့် မိသားစုများ၏ ခံနိုင်ရည်စွမ်းအားကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။
စပါး–ငါး စနစ်တွင် ပါဝင်သော တောင်သူများက ထပ်မံရရှိလာသော စားနပ်ရိက္ခာကို အဓိက အကျိုးကျေးဇူးတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ စပါးအထွက်တစ်ခုတည်းအပေါ် မှီခိုနေမည့်အစား မိသားစုများသည် စိုက်ပျိုးရာသီအတွင်း ငါးကို စားသုံးရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် ရရှိလာကြသည်။
အချို့ဒေသများတွင် ယင်းစနစ်သည် မိသားစုများကို တူညီသော လယ်ယာစနစ်တစ်ခုအတွင်း အဓိကစားနပ်ရိက္ခာနှင့် ပရိုတင်းအရင်းအမြစ် နှစ်မျိုးစလုံး ထုတ်လုပ်နိုင်စေသဖြင့် ပြင်ပစျေးကွက်များအပေါ် မှီခိုအားထားမှုကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ယင်းသည် ရေကြီးမှုများ၊ စီးပွားရေးအခက်အခဲများ သို့မဟုတ် ပဋိပက္ခများကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စျေးကွက်ဝင်ရောက်နိုင်မှုနှင့် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ပေါ်နေသော အခြေအနေများတွင် အထူးအရေးပါလာနိုင်သည်။
အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ ပါဝင်သော စနစ်တစ်ခု
ဤစနစ်တွင် ထင်ရှားသော အကျိုးကျေးဇူးများရှိသော်လည်း စပါး–ငါး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးသည် ထပ်ဆောင်းအားထုတ်မှုများလည်း လိုအပ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော သုတေသနများနှင့် ကွင်းဆင်းလေ့လာမှုများအရ လက်တွေ့အသုံးပြုရာတွင် အခက်အခဲအချို့ ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းတို့တွင် ကျွမ်းကျင်နည်းပညာပံ့ပိုးမှု လုံလောက်စွာ မရရှိခြင်း၊ အချို့ဒေသများတွင် ငါးမျိုးစေ့ရရှိမှု အကန့်အသတ်ရှိခြင်း၊ ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ငါးမွေးမြူရေးအတွက် လယ်ယာမြေ ပြုပြင်အသုံးပြုရာတွင် သက်ဆိုင်ရာ မြေယာစည်းမျဉ်းများက သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
တောင်သူများသည် ငါးများအတွက် နေရာဖန်တီးရန် လယ်ကွင်းများကို ပြုပြင်ရပြီး၊ ယင်းကြောင့် စပါးစိုက်ပျိုးနိုင်သည့် ဧရိယာ လျော့နည်းသွားနိုင်သကဲ့သို့ ထပ်ဆောင်းအလုပ်သမားနှင့် ကုန်ကျစရိတ်များလည်း လိုအပ်လာနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ရေ၏အရည်အသွေးနှင့် pH ပမာဏများကိုလည်း ရာသီတစ်လျှောက် ဂရုတစိုက် စီမံခန့်ခွဲရသည်။
ငါးများသည် စပါးစိုက်ပျိုးရေးတွင် အသုံးများသော ဓာတုပိုးသတ်ဆေးများနှင့် မှိုသတ်ဆေးများအပေါ် ထိခိုက်လွယ်သဖြင့် စပါး–ငါး စနစ်တွင် ပါဝင်သော တောင်သူများအနေဖြင့် အချို့သော ဓာတုပစ္စည်းများ အသုံးပြုမှုကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် ရှောင်ရှားရန် လိုအပ်နိုင်သည်။
ရာသီဥတုဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များကလည်း ထပ်မံစိန်ခေါ်မှုများ ဖြစ်စေသည်။ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ စိုက်ပျိုးရေးအသိုင်းအဝိုင်းများသည် ရေကြီးမှုများ၊ မုန်တိုင်းများ၊ ပင်လယ်ရေငန်ဝင်ရောက်မှုနှင့် မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံ ပြောင်းလဲမှုများကို မကြာခဏ ရင်ဆိုင်နေရပြီး ယင်းတို့အားလုံးသည် စပါးနှင့်ငါး ထုတ်လုပ်မှုနှစ်မျိုးစလုံးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။
ဤအချက်များကြောင့် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များက စပါး–ငါး စနစ်သည် ဒေသတိုင်း သို့မဟုတ် မိသားစုတိုင်းအတွက် သင့်တော်မည်မဟုတ်ကြောင်း၊ အောင်မြင်စွာ အသုံးပြုနိုင်ရန်မှာ ဒေသအလိုက် ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများ၊ အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တောင်သူအတွေ့အကြုံနှင့် ပံ့ပိုးမှုဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိနိုင်မှုတို့အပေါ် အလွန်မူတည်ကြောင်း အလေးပေးဖော်ပြထားသည်။
တောင်သူများအကြား စိတ်ဝင်စားမှု တိုးလာခြင်း
ဤစိန်ခေါ်မှုများရှိနေသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချို့သော စိုက်ပျိုးရေးအသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် သုတေသနအစီအစဉ်များတွင် စပါး–ငါး ပေါင်းစပ်စနစ်အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုများ ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
အချို့သော တောင်သူများအတွက် ယင်းစနစ်သည် လယ်တစ်ကွင်းတည်းမှ ထုတ်လုပ်မှု ပိုမိုရရှိစေရုံသာမက ပြင်ပဓာတုအရင်းအမြစ်များနှင့် ဝင်ငွေအရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းအပေါ် မှီခိုမှု လျော့နည်းသည့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းလမ်းများကို စမ်းသပ်အသုံးပြုနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာနေသည်။
